نمایش جزئیات خبر / زمان مخابره خبر :1396/1/30      11:58:0    تعداد بازديد كنندگان خبر:134


نسخه چاپی| ارسال به دیگران
احمد شاکري، نويسنده حوزه دفاع مقدس و ادبيات انقلاب
ادبیات ما از انقلاب اسلامی سرچشمه گرفته است
 
 
به گزارش پایگاه خبری پلیس به نقل از هفته نامه امین جامعه – احمد شاکري، نويسنده حوزه دفاعمقدس و ادبيات انقلاب گفت: شعار و شعارزدگي يکي از نقدهايي است که طي دهههاي اخير بهطور جدي متوجه بخشهايي از ادبيات معاصرمان بوده است. نقدي که تنها به کتابهاي دفاعمقدس يا آن دسته از آثاري که محورهاي آرماني و اخلاقي دارند، محدود نميشود و حتي داستانهاي کودک و نوجوان را هم شامل ميشود. با اين وجود احمد شاکري، منتقد ادبي و نويسندهاي که به خلق آثار مطرحي در حوزه دفاعمقدس و ادبيات انقلاب شناخته ميشود، نظري برخلاف اين قبيل گلايهها را دارد. او تأکيد دارد آسيبي که ترس از شعارزدگي براي ادبيات داستاني بهدنبال دارد، بسيار بيشتر از ادبيات آميخته به شعار است! چراکه بهنظر وي نهايت آسيبي که ادبيات شعاري به ما وارد ميکند، اين است که با حفظ مباني و اصول و ارزشها، صرفا روش بياني تأثيرگذاري نخواهيم داشت.

توجه بيشتر به ادبيات انقلاب در يک‌دهه اخير

ادبيات انقلاب ازجمله بخش‌هايي از ادبيات معاصرمان به‌شمار مي‌آيد که متولد اواخر دهه50 و همزمان با وقوع انقلاب‌اسلامي ايران است. بخشي از ادبيات معاصر که نويسندگان را فراتر از هر تفکر و جناح فکري جذب خود ساخت و منجر به خلق آثار متعددي در اين زمينه شد. احمد شاکري هم همان‌گونه که اشاره شد، يکي از فعالان اين عرصه به‌شمار مي‌آيد. او درباره اينکه تعبير داستان انقلاب، تقريبا يک‌دهه است که بيش از هميشه به گوش مي‌رسد، مي‌گويد: ادبيات داستاني ما پس از توجه ضروري و غيرقابل‌انکار دفاع‌مقدس در دهه‌هاي60 و 70 که بازتاب و نتيجه طبيعي دوره دفاع‌مقدس و پس ‌از آن بود، به موضوع انقلاب‌اسلامي توجه ويژه‌اي نشان داد و اين تعبير هم از همين‌جا ناشي مي‌شود. اين منتقد ادبي و نويسنده درباره ادبيات داستاني انقلاب ادامه مي‌دهد: درست برخلاف ادبيات دفاع‌مقدس که تعابير مختلفي چون ادبيات جنگ، مقاومت و پايداري در مورد آن به‌کار رفته است، تنها تعبيري که براي ادبيات انقلاب به‌کار رفته، همين تعبير مرسوم است. شايد اين وحدت تعبير در تعريف هنر انقلاب منجر به آن شده که ديگر معني‌هايي که مي‌توان از آن استنباط کرد، مورد بي‌توجهي و غفلت قرار بگيرند.

وجود تعبيرهاي مختلف از ادبيات انقلاب

آن‌طور که شاکري مي‌گويد، از ادبيات انقلاب مي‌توان سه تعبير کرد. نخست ادبيات انقلاب به‌گونه‌اي که به روايت آن واقعه تاريخي بپردازد؛ يعني نسبت داستان با انقلاب نسبت قالب ادبي با موضوع باشد و اين موضوع يک موضوع تاريخي باشد. وي مي‌افزايد: به‌عنوان ‌مثال داستاني که به انقلاب57 بپردازد يا از سال42 تا سال57 را روايت کند، فارغ از اينکه چه جهتي و چه نسبت معنوي و محتوايي با انقلاب برقرار کند؛ يعني هم ادبيات ديني و اسلامي و هم ساير موارد ادبيات انقلاب خواهند بود. شاکري توضيح مي‌دهد: دوم داستان انقلاب، داستاني زاييده و محصول دوران پس‌ از انقلاب است. به اين تعبير هرآنچه تحت‌تأثير پيروزي انقلاب و تغيير رژيم شاهنشاهي به حکومت اسلامي پديد آمد، از بهمن‌ماه سال57 به بعد اين‌ها همه داستان انقلاب است؛ يعني درحقيقت همه اين‌ها داستان دوره پس‌ از انقلاب هستند، فارغ از اينکه چه رويکرد و محتوايي داشته باشند. تعبير سوم؛ اين است که داستان انقلاب، داستاني است که ارزش‌ها و مباني و اهداف انقلاب را دنبال کند. اين نويسنده ادبيات داستاني با رويکرد سوم بيشتر موافق است و آن را دقيق‌تر مي‌داند؛ چراکه به اعتقاد او اين تعريف نزديکي بيشتري با ماهيت انقلاب‌اسلامي دارد و تصريح مي‌کند: به عقيده من، رويکرد سوم رويکرد دقيقي است. به‌اين‌دليل که اساسا قرابت بيشتري با ماهيت انقلاب‌اسلامي ايران دارد؛ يعني آنچه به‌عنوان انقلاب ياد مي‌شود هر انقلابي نيست، بلکه تنها انقلاب‌اسلامي ايران است که مباني و اصول خاص خودش را دارد. ارزشي ديني را دنبال مي‌کند و اهداف انقلابي متأثر از آموزه‌هاي ديني را مي‌خواهد محقق کند.

تناسب با ارزش‌هاي انقلاب‌اسلامي

شاکري که تا به امروز به‌واسطه آثارش موفق به کسب جوايز ادبي متعددي ازجمله جايزه کتاب سال شده، تأکيد دارد که ادبيات انقلاب بايد با هر سه مفهوم يادشده تناسب داشته باشد و تشريح مي‌کند: ارزش‌هاي انقلاب، مباني و اهداف انقلاب آن، مفاهيمي هستند که ادبيات داستاني انقلاب بايد با آن تناسب داشته باشد. با اين ديدگاه مي‌توان بخشي از آثار توليدي کشور در حوزه داستان را ادبيات و داستان انقلاب‌اسلامي ناميد. برخي از آن مطالبي را که در مورد بهمن‌ماه سال57 يا وقايع آن دوران و پيش از آن نوشته ‌شده است، نمي‌توان داستان انقلاب ناميد. به گفته شاکري داستان انقلاب يک ژانر موضوعي نيست، بلکه گستره آن ‌يک مکتب ادبي به‌شمار مي‌آيد. او يادآور مي‌شود: گستره ادبيات انقلاب، گستره يک مکتب ادبي است و ميزان تغييراتي که در حوزه ادبيات معرفي مي‌کند و همچنين بُن‌مايه‌هايي فلسفي و نظري که بر پايه آن استوار است، بنا است که تغييراتي در حد مکتب ادبي در ادبيات ايجاد کند. تغييرات ژانري، تغييرات محدودي هستند که مؤلفه‌هاي مشخصي از ادبيات نظري دارند. اين منتقد ادبي درباره اينکه ادبيات انقلاب‌اسلامي به‌دنبال چه چيزي است، ابراز مي‌کند: آنچه ادبيات انقلاب‌اسلامي در پي آن است، به‌لحاظ مبنايي به يک مبناي فلسفي مشخص است که آن‌هم از فلسفه اسلامي نشأت گرفته و بسياري از مؤلفه‌هاي بنيادين و زيرساخت‌ها ازجمله نگاه به انسان، جهان و آرمان‌ها هم تأثيراتي مي‌گذارد. نگاه مبنايي و درست به داستان و ادبيات انقلاب مي‌تواند به‌صورت بالقوه پديدآورنده و معرفي‌کننده مکتب ادبي باشد. يکي از دغدغه‌هايي که اغلب در ارتباط با ادبيات انقلاب مطرح مي‌شود، لزوم انتقال مفاهيم و ارزش‌هاي مرتبط با انقلاب به نسل جوان است. او درباره ضرورت وقوع اين اتفاق مي‌افزايد: ادبيات به‌عنوان ‌مثال قالب پرمخاطب بسيار مهم است و در سياست‌گذاري‌هاي فرهنگي و تحول فکري مي‌تواند بسيار تأثيرگذار باشد. تمامي مباني که داراي ريشه‌هاي فلسفي و ريشه‌هاي عميق معارفي هستند، بايد با زبان احساس و عاطفه براي مخاطب عام چه نوجوان و چه بزرگسال و البته کودک ارائه شود؛ اين وظيفه کلي ادبيات است.

لزوم پژوهش در ادبيات انقلاب

شاکري با تأکيد بر اينکه بايد ديد تا به امروز چه‌کارهايي در اين راستا انجام داده‌ايم، خاطرنشان مي‌کند: بايد از خودمان بپرسيم چه‌کاري تاکنون انجام داده‌ايم و آنچه بايد انجام دهيم چيست؟ در ادبيات بزرگسال و حوزه داستان آسيب‌هاي متعددي وجود دارد. آنچه ما را به يافتن آسيب‌هاي ادبيات داستان انقلاب ياري مي‌رساند، التزام به پژوهش در اين امور است. در اين ‌بين يکي از مباحثي که مطرح مي‌شود، در ارتباط با شعارزدگي است. اين نويسنده ادبيات داستاني تأکيد بسياري دارد که موافق گفته‌هايي که در ارتباط با لزوم دوري از شعارزدگي مطرح مي‌شود، نيست و اضافه مي‌کند: اينکه بايد در ادبيات داستاني از شعار دوري‌ کنيم، مطالبه واقعي نيست. درواقع ترس از شعار ضرري بيش از شعارگويي دارد. در بيشتر مواقع با ترس از شعارگويي به‌سوي ادبيات پوچ و ضد ارزشي مي‌رويم. درحالي‌که نهايت آسيبي که ادبيات شعاري به ما وارد مي‌کند، اين است که با حفظ مباني و اصول و ارزش‌ها، صرفا روش بياني تأثيرگذاري نخواهيم داشت، بنابراين آسيب ترس از شعارگويي بيشتر از شعارگويي است. آن‌طور که شاکري متذکر مي‌شود، تمام نوشته‌هايي که بعد از انقلاب در کشورمان خلق ‌شده‌اند، به‌نوعي تحت‌تأثير انقلاب‌اسلامي قرار دارند. او اظهار مي‌کند: ادبيات ما، ادبياتي است که از انقلاب‌اسلامي سرچشمه گرفته است. آسيب اصلي در ادبيات آن است که حتي شعارهاي انقلابي خود را نيز يا فراموش کرده‌ايم يا درست فهم نشده‌اند. يکي از چالش‌هاي ما همين است که انقلاب و شعارها به‌درستي مورد فهم قرار نگرفته تا به آن در ادبيات پرداخته شود.


انتهاي خبر // پایگاه خبری پلیس ایران

مشاهده خبر ارسال شده بعد



فهرست اخبار مرتبط


نظر شما درباره اين خبر

 


  • آخرین اخبار
  • پربیننده ترین
  • اخبار گوناگون