نمایش جزئیات خبر / زمان مخابره خبر :1397/2/26      18:55:0    تعداد بازديد كنندگان خبر:49


نسخه چاپی| ارسال به دیگران
چرا ایرانی ها تمایل چندانی به استفاده از ناوگان حمل و نقل عمومی ندارند؟!

گروه اجتماعی- باوجود هزینه های سنگین استفاده از وسایل نقلیه شخصی از جمله هدر رفت میلیاردها ریال سوخت، اتلاف ساعت ها زمان از هر شهروند ایرانی، آلودگی شدید هوا در کلانشهرها و...، سوال اصلی اینجاست، چرا شهروندان ایرانی تمایل چندانی به استفاده از ناوگان حمل و نقل عمومی ندارند؟!

 

این روزها از هر کسی که بپرسید آیا شما خودرو دارید؟ یا پاسخش مثبت است یا درصدد خرید آن است یا حداقل یکی از برنامه های زندگی اش، داشتن یک دستگاه خودروست. هرچند داشتن همین کالای مصرفی و تقریباً ضروری در وضعیت کنونی اقتصاد خانوار در ایران، برای همه ممکن نیست و برای برخی همچنان آرزویی دست نیافتنی است، ولی آمارها از شیب تند افزایش خودرو در کشور گزارش می دهد؛ چراکه همین 4 دهه قبل در کشور یک میلیون و 200 هزار خودرو وجود داشت و الان حدود 17 میلیون اتومبیل در خیابان ها تردد دارند و پیش بینی می شود در 2 دهه آینده، این آمار به 50 میلیون دستگاه برسد.

در دنیای امروز، وسیله نقلیه معمولاً جزئی از اجزای اصلی زندگی هر شخص و خانواده‌ای به حساب آمده و در بیشتر کشورها خرید خودرو معیاری برای راحتی و رفاه بیشتر است؛ اما این معیار در هر کشوری، متفاوت است. در آمار جهانی تعداد خودروها، کشور ایران تقریباً با ۲۱۵ خودرو به ازای هر یک هزار نفر، رتبه ۷۰ را دارد. در سال‌های اخیر، مردم ایران علاقه زیادی برای خرید خودرو از خود نشان داده‌اند و همان‌طور که می‌دانید، برندهای جدیدی از سراسر دنیا  به ویژه شرق آسیا نیز به ایران وارد شده و این روند با سرعت بیشتری پیش می رود.

تا اینجای ماجرا که هر خانواده ایرانی یک دستگاه وسیله نقلیه برای رفاه بیشتر در اختیار داشته باشد مسئله ای نیست، ولی تصور این که هر مالک خودرو تمام امور روزانه و مسافرت های درون و برون شهری اش را با خودروی شخصی اش انجام دهد، وحشتناک و غیرممکن است و نتیجه ای جز گره های ترافیکی بازنشدنی و اعصاب خردکن نخواهد داشت.

راه حل منطقی چنین معضلی که هم اکنون در کشورهای پرجمعیتی مثل چین و هند و بسیاری از کشورهای پیشرفته اجرا شده، سرمایه گذاری در ناوگان حمل و نقل عمومی و ترغیب مردم به استفاده از وسایل نقلیه عمومی است. مسیری که باوجود تلاش های صورت گرفته در کشور ما، چندان موفقیت آمیز نبوده و نتایج نامناسبی از جمله هدررفت میلیاردها تومان سوخت، اتلاف ساعت ها زمان از هر شهروند ایرانی، آلودگی شدید هوا در کلانشهرها و... را به بار آورده است.

سوال اصلی اینجاست، چرا شهروندان ایرانی تمایل بیشتری به استفاده از وسایل نقلیه شخصی دارند؟!

پاسخ نخست این است که زیرساخت های ناوگان حمل و نقل عمومی در حوزه های مختلف تاکسی رانی، اتوبوس رانی و ریلی و... از نظر کمی و کیفی، شرایط لازم برای سرویس دهی به شهروندان را ندارد و پاسخگوی نیاز مردم و جامعه نیست. پاسخی که به نظر دقیق و اصولی است؛ چراکه با مقایسه شرایط موجود در ناوگان حمل و نقل عمومی کشورمان با کشورهای موفق در این زمینه، فاصله معنادار را می توان مشاهده کرد؛ برای مثال در ایران به ازای هر 100 کیلومتر مربع مساحت، 0.46 کیلومتر خطوط ریلی وجود دارد؛ در حالی که در کشوری مثل روسیه، به ازای هر 100 کیلومتر مربع مساحت، 500 کیلومتر خطوط ریلی ایجاد شده است. این آمار در تعداد لکوموتیو نیز به همین صورت است؛ لذا گسترش زیرساخت های لازم در حوزه حمل و نقل عمومی، اقدامی ضروری و گامی مهم در این مسیر است.

اما پاسخ دیگری که می توان به این پرسش داد، برمی گردد به شرایط فرهنگی و اجتماعی موجود. احتمالاً همه ما تاکنون از متروی تهران استفاده کرده ایم. نخستین مسئله ای که به چشم می آید، ازدحام و شلوغی بیش از حد در این فضاست. شرایطی که ضمن ایجاد مشکلات متعدد برای مسافران، فضایی را فراهم می آورد که شهروند در آن، شاهد رفتارهایی مغایر با کرامت انسانی، اخلاق شهروندی و هنجارهای اجتماعی است و خود نیز تحت تاثیر محیط، به ناچار دست به آن رفتارها خواهد زد؛ درنتیجه منزلت اجتماعی و حیثیت افراد، مخدوش و شهروند ترجیح می دهد مشکلات متعدد استفاده از وسیله نقلیه شخصی از قبیل ساعت ها معطلی در ترافیک را به جان بخرد، ولی در فضای مترو حضور نیابد.

از زوایه ای دیگر به ماجرا نگاه کنیم؛ ریشه رفتار انسان ها در بسیاری از نظریات جامعه شناختی، به منافع فردی و گروهی مرتبط با زندگی آنان برمی گردد و از همین رو، برخی رفتارها را فردگرایانه و برخی را نیز جمع گرایانه توصیف می کنند. باتوجه به اینکه در جامعه ما خانواده از جایگاه بالا و حفط حرمت و حریم خانواده از اهمیت بسیاری برخوردار است، می توان ریشه برخی رفتارها را به خانواده گرایی ما نسبت داد. از همین رو شهروندِ جامعه برای حفظ حریم خانواده اش، به چهاردیواری اتومبیل شخصی اش پناه می برد و ریسک حضور در مترو و اتوبوس ها را نمی پذیرد.

نگاهی دیگر به ماجرا ما را به این سمت هدایت می کند که مردم کشورهای جهانِ سوم از جمله ایران، بیشتر به منافع آنی و در لحظه خود اهمیت می دهند تا به منافع آتی و دراز مدت! موضوعی که می توان آثار آن را در سایر حوزه های سبک زندگی ما از جمله بی رحمی نسبت به طبیعت، مصرف بی رویه آب، تغذیه نامناسب و ... نیز به وضوح مشاهده کرد؛ لذا شهروندِ ما باز هم ترجیح می دهد از خودروی شخصی اش برای تردد استفاده کند تا ایستادن در صفِ اتوبوس و مترو؛ چرا که هم از نظر هزینه سوخت و هم از نظر رفاه، شرایط مناسب تری را در خودروی خود احساس می کند.

به هر حال در دو دوتا چهارتای ساده زندگی امروز ما، استفاده از خودروی شخصی بنابر دلایلی که به برخی از آنها نیز اشاره شد، مقرون به صرفه تر است تا بهره برداری از ناوگان حمل و نقل عمومی؛ لذا نهادهای متولی امر می توانند با رسیدگی به شرایط ناوگان حمل و نقل عمومی از جمله توسعه و ارتقاء مترو در کلانشهرها، نوسازی و بهسازی ناوگان اتوبوس رانی و تاکسی رانی در اغلب شهرها، زیباسازی و ایجاد جذابیت در اتوبوس ها و ایستگاه ها، توجه به معابر تردد شهروندان پیاده از جمله پل های عابرپیاده و رسیدگی به آنها و... نسبت به ترغیب مردم به استفاده از حمل و نقل همگانی تلاش کنند.

تلاشی که علاوه بر کاهش هزینه های میلیاردی مصرف سوخت، نجات شهرها از ترافیک و آلودگی هوا، کمک به اقتصاد خانواده، حفظ محیط زیست، اشتغال زایی و... می تواند در کاهش سوانح رانندگی و تلفات ناشی از آن تاثیرگذار باشد./

سیدمحمد شاه چراغ- دانشجوی دکتری جامعه شناسی- سمنان


انتهاي خبر // پایگاه خبری پلیس ایران

مشاهده خبر ارسال شده بعد



فهرست اخبار مرتبط


نظر شما درباره اين خبر

 


  • آخرین اخبار
  • پربیننده ترین
  • اخبار گوناگون