نمایش جزئیات خبر / زمان مخابره خبر :1397/3/22      18:3:0    تعداد بازديد كنندگان خبر:49


نسخه چاپی| ارسال به دیگران
پدیده ناهمگون کودکان کار و خیابانی(قسمت اول)

گروه اجتماعی- بحث درمورد کودکان کار و یا خیابانی از جمله موارد مهم آسیب های اجتماعی است که در اغلب کشورهای توسعه نیافته و حتی توسعه یافته وجود دارد و تقریبا همه جوامع با آن دست به گریبانند.

همه ما هر روزه در معابر و خیابان ها مخصوصا در کلان شهر تهران شاهد کودکانی هستیم که با ظاهری ژولیده و غبارآلود با دسته گل و اسباب بازی و دستمال به دست برای پاک کردن شیشه ماشین و ... به طرف انبوه خودرو های مانده در ترافیک حرکت می کنند تا شاید فقط راننده چند خودرو با چانه زنی، گلی یا دستمالی بخرند و یا دستمالی روی شیشه خودرو بکشند و پولی در ازایش دریافت کنند. گاهی این کودکان متکدی و دستفروش را روی پل عابر پیاده کنار پیاده روها و سایر اماکن پر رفت و آمد می بینید. این صحنه ها تنها منحصر به کشور ما نیست بلکه از کوچه های غبارآلود افغانستان گرفته تا خیابان های پر زرق و برق نیویورک این پدیده شوم کم و بیش وجود دارد و اینان به نام کودک خیابانی شناخته می شوند و عارضه و پدیده بسیار بداجتماعی هستند که با خروجی یکسان به عنوان کودکان خیابانی و نشانه یک آسیب اجتماعی بزرگ، دولت ها و شهرداری ها و.... را درگیر خود می کنند.

توجه به کودک به عنوان یکی از نزدیکترین و پاک ترین موجودات به خداوند وظیفه همه انسان هاست، کودکان در حال رشد و بالندگی هستند و باید مورد توجه قرار گیرند تا به یک انسان کامل تبدیل شوند. اگر کودک در دوران کودکی حمایت نشود طبیعی است که در بزرگسالی نیز انگیزه و توان حمایت کردن از دیگران را ندارد و واکنش های حمایتی نسبت به اطرافیانش نشان نخواهد داد. طبیعی است که این آسیب زایی می تواند بعدها در جامعه به یک تنش منجر شود. بحث بر موضوع کودکان کار یا خیابانی از جمله موارد مهم آسیب های اجتماعی است که در اغلب کشورهای توسعه نیافته و حتی توسعه یافته وجود دارد و اغلب جوامع با آن دست به گریبانند.

براساس ماده 1 پیمان نامه حقوق کودک که زیر نظر سازمان ملل متحد منعقد  شده؛ کودک خیابانی به افراد زیر 18 سال اعم از دختر و پسر اطلاق می شود که در شهرهای بزرگ برای ادامه بقاء خود مجبور به کار کردن در خیابان هستند این تعریف را نیز سازمان بهزیستی کل کشور از کودک خیابانی دارد. کودک خیابانی اصطلاحی است که اغلب برای توصیف "کودکان کار" و هم "کودکان بی خانمان" که در خیابان ها زندگی می کنند، می خوابند و اغلب هیچ تماسی با خانواده شان ندارند اطلاق می شود. سازمان بهداشت جهانی و یونیسف (صندوق کودکان ملل متحد) در اواسط دهه 1990 تعداد کودکان کار را 100 میلیون نفر تخمین زده، همچنین بر اساس آمار سازمان جهانی کار (ILO) در حال حاضر در حدود 250 میلیون کودک بین سنین 5 تا 14 سال وجود دارد که کودکان خیابانی شناخته می شوند. در ایران آمار مختلف و ضد و نقیضی در مورد کودکان خیابانی اعلام می شود. سازمان های مختلف تعداد آنها را بین 20 هزار تا 2 میلیون نفر برآورد کرده اند!! در خرداد ماه 1382، 31 هزار کودک خیابانی توسط سازمان بهزیستی جمع آوری و سازماندهی شدند که 80 درصد آنها کودکان کار بودند و از این تعداد 24 هزار و 700 نفر آنها مربوط به تهران بوده که از سطح شهر و یا پایانه های مسافربری جمع آوری شدند و حدود 700 نفر آنها از اتباع افغان بوده اند که آنان نیز از سطح شهر و یا پایانه های مسافربری جمع آوری شدند. در سال 1386 نیز 12 هزار و 500 کار کودک و خیابانی در مراکز بهزیستی کشور پذیرش شده اند.

فقر و از هم پاشیدگی کانون خانواده، استعمال موادمخدر و الکل توسط والدین، کودک آزاری، نیاز به درآمد کودک، طرد کردن کودک از خانواده، قحطی و بلایای طبیعی، مهاجرت به کشور های همسایه برای کار و درآمد بیشتر و نظام آموزشی معیوب از علت های مهم و شاخص تشکیل دهنده کودک کار و خیابانی در این زمینه هستند.

همانگونه که گفته شد کودکان خیابانی در اغلب کشورهای جهان، جهان سوم و یا بعضی از کشورهای پیشرفته وجود دارند، بیشتر شهرها و کشورهای بزرگی چون هند، چین، روسیه، ایران، برزیل و فیلیپین و حتی ابرشهری چون نیویورک با این قضیه درگیر هستند. بر اساس آمار سازمان جهانی کار 60 درصد این کودکان در آسیا، 32درصد در آفریقا، 7درصد در آمریکای لاتین و 1درصد مابقی در کشورهای توسعه یافته به سر می برند!! این کودکان می توانند به راحتی بازیچه دست بزهکاران حرفه ای اعم از سارقان و باندهای توزیع مواد مخدر و خانه های فساد شوند. در ایران در اغلب موارد حدود 70 درصد از کودکان خیابانی، کودکان کار نیز هستند ودر هنگام احصاء پدیده کودک کار و خیابانی محسوب می شوند و به تعبیری دیگر کودکان کار به کودکان کارگری نیز گفته می شود که به صورت مداوم و پایدار به خدمت گرفته می شوند که این امر آنها را در بیشتر اوقات از رفتن به مدرسه و تجربه دوران کودکی بی بهره می سازد و سلامت روحی و جسمی آنان را تهدید می کند.

کار کودک نزد بسیاری از کشورها و سازمان های بین المللی فعالیتی استثماری و بهره کشی تلقی می شود. در کشورهای توسعه نیافته جهان یا جهان سوم، کار کودکان بسیار معمول است و می تواند شامل کار در کارخانه و معادن و کشاورزی، کمک در کسب و کار والدین، داشتن کسب و کار شخصی (مانند فروش غذا وسایل کوچک و ضروری در خیابان ها و چهارراه ها و درون مترو باشد).

آشکارترین شکل های کار کودکان استفاده نظامی از آنان و تن فروشی است. موارد کم جنجالی تر و معمولا قانونی با بعضی محدودیت ها شامل کار کشاورزی و ایام تعطیلی مدارس، کار فصلی و کسب و کار خارج از ساعت مدرسه است. کار کودک همچنان در جاهایی که سن ترک مدرسه پایین است، شیوع دارد. در پاره ای از اوقات این کودکان چاره ای ندارند جز آنکه خرج اعتیاد پدر عصبانی خود را بدهند! و زندگی مادر مریض و یا معتاد خود را تأمین کنند. مادری که معلوم نیست آنها را به دنیا آورده یا به قیمت ناچیزی از خانواده ای بدتر از خود خریده است! این کودکن نگون بخت در چهارراه ها و سه راهی ها در کلان شهرهایی چون تهران و مشهد و اصفهان پرسه می زنند و گاهی اوقات نیز به مشاغلی چون دست فروشی اجناس دست چندمی و بعضا بنجل و فاقد کیفیت مشغول بوده و حتی به پاک کردن خودرو ها (علیرغم اکراه راننده) مشغول می شوند و ترسیم آنها در نزد مخاطب همنوع انسانی بیشتر شبیه متکدیانی است که چهره زشت و بی قواره ای به سطح کلان شهرها می دهند.

همانگونه که قبلا گفته شد. در حال حاضر 25 هزار کودک خیابانی در سطح شهر تهران وجود دارد کودکانی که وظیفه دارند بخشی از زندگی پر مصیبت خانواده را بچرخانند.کودکانی که شناسنامه ندارند و گاهی اوقات در ازای مقداری پول یا چیز دیگری مورد معامله طرفین قرار می گیرند و مهم نیست که سرپرستان سنگدل و خشن بر جسم و روح این کارگران معصوم چه می آورند؟!

روز 22 خرداد ماه هر سال برابر 12 ژوئن در تمامی کشورهای جهان روز منع کار کودک اعلام شده است. ماده 32 پیمان جهانی حقوق کودک می گوید: "کودک باید در برابر هر کاری که رشد و سلامت او را تهدید می کند، حمایت شود و دولت ها باید حداقل سن کار و شرایط کودکان کار را مشخص کنند. پیمان جهانی حقوق کودک، پیمان نادری است که برای دفاع از حقوق کودک تهیه شده است، این پیمان در سال 1989 میلادی و پس از گفتگوی 10 ساله میان کشورهای عضو سازمان ملل به تصویب رسید و در سال 1992 به اجرا در آمد. این پیمان به طور کلی چهار محور بقاء، رشد، حمایت و مشارکت را در ارتباط با کودکان مورد توجه قرار می دهد. ایران در سال 1373 به عضویت این پیمان در آمد. در ماده 26 این پیمان نیز آمده است: هر کودکی حق دارد از تأمین اجتماعی و از جمله بیمه اجتماعی برخوردار باشد و ماده 27 آن تأکید می کند که کودکان باید از سطح زندگی قابل قبولی که تامین کننده رشد جسمی، ذهنی و اجتماعی آنان است برخوردار شوند.

بهره کشی از نیروی کار کودک زمینه در عوامل مختلف اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی دارد به نحوی که فقر اقتصادی، بیکاری والدین و شکاف طبقاتی از مهمترین عوامل افزایش کودکان کار در یک جامعه به شمار می رود. خانواده فقیری که اکثر درآمدهای خود را برای خرید غذا صرف می کند و به در آمد کودک برای بقاء نیاز اساسی دارند. البته فقر تنها دلیل کار کودکان نیست و نمی تواند به تنهایی عاملی برای کار و دیگر انواع اشتغال باشد. متأسفانه کودکان کار به منظور کسب در آمد به فعالیت های تولیدی، خدماتی یا کاذب روی می آورند و از بسیاری از حقوق اولیه انسانی، حق آموزش و تحصیل باز می مانند و سلامت جسمی و روانی این کودکان به شدت در معرض انواع آسیب ها و خشونت های جسمی و حتی جنسی قرار می گیرند و در آینده با افسردگی و سوءتغذیه و انواع بیماری های روحی و جسمی مبتلا می شوند.

ادامه دارد ...

نویسنده: حمید رضا تقوا کار شناس ارشد معاونت اجتماعی ناجا

 


انتهاي خبر // پایگاه خبری پلیس ایران

مشاهده خبر ارسال شده بعد



فهرست اخبار مرتبط


نظر شما درباره اين خبر

 


  • آخرین اخبار
  • پربیننده ترین
  • اخبار گوناگون