نمایش جزئیات خبر / زمان مخابره خبر :1397/10/19      16:8:0    تعداد بازديد كنندگان خبر:53


نسخه چاپی
تحلیل و نقدی بر اهميت امنيت اجتماعي در شهر
گروه اجتماعی - يكي از مسائلي كه در عصر حاضر بر امنيت شهر تاثير به سزايي گذاشته، جهاني شدن است که سبب كم رنگ شدن مرزهاي جغرافيايي، كاهش قدرت دولت هاي مرزي و... شده، كه اين عوامل بر امنيت اجتماعي شهر تاثير گذاشته است.

شهرها در صدر اسلام از امنيت كافی و لازم برخوردار بودند و به اين مسئله خيلی اهميت داده می شد. وجود احاديث و روايات زياد از انبياء و اوليا و همچنين آيه های متعدد در قرآن كريم، گواه بر اين امر می باشد؛ به طوری كه حضرت ابراهيم (ع) قبل از همه چيز برای شهر مكه از خدا طلب امنيت می نمايد. يا حضرت علي (ع) يكي از ويژگي‌هاي دين مبين اسلام را امنيت مي شمارد و تامين آن را يكي از اهداف ذاتي حكومت اسلامي مي داند. در آن زمان نه تنها شهر، داراي امنيت بود بلكه در داخل شهر نيز در برخي اوقات نقاطي را به عنوان نقاط امن اعلام مي داشتند. در زمان فتح مكه حضرت رسول (ص) خانه خدا، مساجد و ... را به عنوان محل هاي امن اعلام كرده بودند و از مردم خواسته بودند كه در خانه هايشان بمانند و يا به جاهاي اعلام شده پناه ببرند.

ولي اين امنيت به مرور زمان در اثر پيشرفت هاي علمي و تكنولوژي و با افزايش جمعيت، به ويژه جمعيت شهرها تعديل و كاهش يافت. فرايندهاي اجتماعي نظير پست مدرنيسم، جهاني شدن و ... سبب تغيير بيشتر در امنيت شهري شده اند. جهاني شدن با تعديل قدرت مركزي دولت ها، پيدايش جنبش هاي اجتماعي متعدد و ... امنيت اجتماعي كلان شهرها را تحت تأثير قرار داد.

براي امنيت كه در لغت به معناي "بي خوفي، امن، بي بيمي، ايمن شدن و در امان بودن" آمده است، مي توان جنبه اي متفاوت و متنوعي را قائل شد كه در هر جامعه اي نسبت به جهان بيني و فرهنگ غالب، ارزش و اهميت متفاوتي را در بر مي گيرد. امنيت آنقدر اهميت دارد كه حضرت ابراهيم (ع) قبل از هر چيز از خدا براي مكه طلب امنيت مي كند. به طور كلي امنيت يكي از مهمترین شرايط يك اجتماع سالم است. در متون اسلامي علاوه بر مباني امنيت، تجلي مصاديق امنيت در شهر و مكان هاي ديگر نيز مورد نظر بوده است. خداوند، طور را وادي ايمن مي نامد به شهر امن قسم مي خورد.

ولي اين ويژگي بارز و مهم شهري در اثر افزايش جمعيت شهري، پيدايش مناطق حاشيه‌اي در اطراف كلان شهرهاي... خيلي كم رنگ شده است.

از آنجايي كه تمام رويدادهاي علمي و صنعتي و اجتماعي و... در شهر شكل مي گيرد، از شهر تأثير مي پذيرد و بر آن تأثير گذاشته است. به عبارت ديگر جهاني شدن در شهرها به وقوع پيوست و شهرها جهاني شدن را نمايان و منعكس مي كنند. تأثير جهاني شدن بر شهرها در مسائلي چون اقتصادي، اجتماعي، سبك زندگي شهروندي و... را مي توان ديد كه در اين مقاله فقط به جنبه امنيت شهري به طور اجمالي اشاره مي كنم.

 

امنيت در اسلام

تعاريف لغوي مفهوم امنيت در فرهنگ هاي لغت، در امان بودن، آرامش و آسودگي، حفاظت در مقابل خطر امنيت عيني ومادي، احساس آزادي از ترس و احساس ايمني ذهني و رواني و رهايي از ترديد و اعتماد دريافت‌هاي شخصي مي باشد.

بنابراين واژه امنيت به مفهوم رفع تهديدات خطر، ترس و ترديد و احساس ايمني و آرامش تعريف مبهمي مي‌باشد كه بيشتر مناسب سطح فردي است و علاوه بر اين امنيت و احساس امنيت، دو مقوله درهم تنيده، ولي جدا از هم هستند، چرا كه ممكن است امنيت در واقعيت وجود داشته باشد، اما بنابه دلائلي احساس امنيت وجود نداشته باشد و يا بالعكس، احساس امنيت باشد و ليكن، امنيت واقعي وجود نداشته باشد.

امنيت و ايمني در سلسله مراتب نيازهاي انساني مرتبه‌اي بالاتر از نيازهاي زيستي همچون خوراك، پوشاك، مسكن و جز اين ها را به خود اختصاص مي دهد. به عبارت ديگر، اولين و اساسي‌ترين نياز انساني هر فرد، امنيت است. به همين دليل در متون و تعاليم اسلامي واژه امنيت به كرات مورد استناد قرار گرفته و از آن صحبت شده است.

از منظر امام علي (ع) امنيت به مثابه گواراترين نعمت، مايه رفاه زندگي و يكي از اهداف ذاتي و مأموريت‌هاي اساسي حكومت اسلامي مي باشد. در مواضع مختلف از امنيت و اسباب و علل آن سخن گفته و ويژگي هاي آن را شرح داده است. ايشان اساس و بنيان امنيت را پناه خداوند تبارك و تعالي مي داند و مي فرمايد: بدترين شهرها شهريست كه در آن نه امنيت باشد و نه ارزاني؛

 

امنيت اجتماعي از نظر اسلام

ناامني‌هاي اجتماعي از دو جنبه پديدار مي شوند، يكي ناهنجاري فردي، كه افراد اقدام به رفتار بزهكاري، سرقت، اختلاس، ترك تحصيل، اعتياد و به طور كلي به هنجارهاي اجتماعي بي اعتنايي مي نمايند.

ديگري چالش‌هاي گروهي و حزبي كه توسط تشكل‌هاي اجتماعي و سياسي و قوميت هاي گوناگون پديدار مي شود. اين نوع چالش‌ها نه تنها ناامني اجتماعي را پديد مي آورد، بلكه نهاد سياسي جامعه را نيز تهديد خواهد نمود. مهمترين محور آسيب هاي امنيت ملي، نيز ناامني اجتماعي است.

به عبارتي، امنيت از منظر ديگر، به امنيت فردي و اجتماعي تقسيم مي شود. امنيت فردي، هم به امنيت فرد در برابر خود و هم به امنيت اجتماع در مقابل فرد اشاره دارد. همانطوري كه امنيت فردي احترام است و نبايد به احدي ظلم و ستم نمود، اجتماعات مختلف هم بايد از اين اصل تبعيت نموده، جوامع كوچك و بزرگ نيز موجب امنيت يكديگر شوند.

امنيت اجتماعي يكي از بزرگترين و مهمترين انواع امنيت است. امنيت اجتماعي عبارت از امنيتي است كه فرد در اجتماع از ساير همنوعان خويش انتظار دارد.

نگاهي به تاريخ اسلام، اهميت وجود امنيت فردي و اجتماعي را در ابعاد گوناگون بيان مي كند. از جمله: امنيت در برابر اشرار و امنيت داخلي (امنيت اقليت هاي مذهبي)، امنيت در برابر ايجاد وحشت و حمله، امنيت شخصي (آزادي و امنيت در امر به معروف و نهي از منكر)، امنيت مسافر و امنيت عرفي و معنوي كه هر يك بر كالبد و روح شهرهاي دوران اسلامي تاثير مشخص داشته است. به علت اهميت امنيت است كه انبياء الهي به آن توجه جدي مبذول داشته اند، حضرت يوسف(ع) از ميان تمام مواهب و نعمت‌هاي مصر، انگشت روي مسئله امنيت گذاشت و به پدر و مادر و برادران خود گفت: وارد مصر شويد كه انشاءالله در امنيت خواهيد بود. دعاي حضرت ابراهيم (ع) در مورد شهر مكه مكرمه كه نشان دهنده اهميت امنيت است. زيرا وي نخست، تقاضاي امنيت و سپس درخواست مواهب اقتصادي مي كند و اين خود اشاره‌اي است به اين حقيقت كه تا امنيت در شهر يا كشور حكم‌فرما نباشد، فراهم كردن يك اقتصاد سالم ممكن نيست. بر هر حال، عوامل اقتصادي و ايدئولوژيك از جمله آسيب نرساندن به حقوق ديگران در تصميمات فردي (ساخت و ساز و...) بايستي در شهرها رعايت شود. ولي امنيت شهر با افزايش و تراكم جمعيت، تنوع فرهنگي و قومي و... تعديل شده است.

يكي از مسائلي كه در قرن حاضر بر امنيت شهر تاثير به سزايي گذاشته است جهاني شدن است. جهاني شدن سبب كم رنگ شدن مرزهاي جغرافيايي، كاهش قدرت دولت هاي مرزي و... شده، كه اين عوامل بر امنيت اجتماعي شهر تاثير گذاشته است.

 

جهاني شدن و امنيت اجتماعي

به گمان بسياري از انديشمندان، جهان امروز، دچار ناامني و بي نظمي است و ناامني، ماهيتي جهاني دارد، در بسياري از نقاط جهان اغلب مردم، شخصاً اين بي نظمي و عدم امنيت را درك مي كنند. افزايش نزاع ها، افزايش تهديدات مرگبار، بيماري‌هاي خطرناك نظير ايدز، قتل هاي زنجيره اي، بيكاري، فعاليت‌هاي تروريستي و... كاهش نقش دولت ها در بسيج مردم و شهروندان خود، چهره اي از اين بي نظمي هستند. با توجه به فرآيند جهاني شدن پارادايم فردي امنيت (امنيت اجتماعي) در جهان حاضر را بدون درك فرآيند سيال و بدون سرنوشت دگرگوني‌هاي اجتماعي و فرهنگي نمي توان فهميد. فرآيند جهاني شدن در نابودي منزلت هستي شناسانه هويت هاي ملي و ايدئولوژيكي بسيار قوي عمل كرده است اين امر باعث بحران هويت مي شود.

جهاني شدن خصوصاً در حوزه فرهنگ و اجتماع ناامني جهاني را براي جوامع بشري به ارمغان آورده اند، چرا كه هويت فرهنگي، ديني و ملي جوامع و ارزش هاي اخلاقي و اجتماعي آنان از سوي فرهنگ هاي ديگر (خصوصاً فرهنگ هاي غربي) تهديد مي گردد.

به هر حال جهاني شدن باعث كاهش قدرت دولت ها شده است. بنابراين قدرت دولت ها در حفظ جان شهروندان خود چندان هم مطمئن به نظر نمي رسد. گروه هاي همچون تروريست، مافياي موادمخدر... اكنون بيش از هر زمان ديگري قدرتمند به نظر مي رسند. ناتواني دولت آمريكا در حفظ جهاني شهروندان خود در مقابل حملات 11 سپتامبر، بمب گذاري هاي مكرر در كشورهاي نظير افغانستان، عراق يا پاكستان و... گواه اين مدعاست.

 

امنيت اجتماعي در شهر

امروزه سازمان قضايي شهرها، عمدتاً در فرآيندي خود به خود – كه در آن انگيزه سود و بهره‌وري در نظام عرضه و تقاضا بر همه چيز حاكم است، شكل مي گيرند و تك ساختي شدن انسان و كاهش رشد رواني و اخلاقي او نتيجه تسلط همين فرآيند غير الهي و عدم امنيت اجتماعي است. در واقع حركت جامعه شهري به سوي دنيا پرستي، ماديات و دور شدن از زندگي منسجم اجتماعي و صميمي كه لازمه هر جامعه اي است، پيامدهايي را چون ناهنجاري مالي اجتماعي به وجود آورده است. يكي از اين ناهنجاري هاي اجتماعي ارتكاب جرايم است. امنيت خصوصاً در شهرها معلول شرايط اجتماعي- اقتصادي آنها است. در شهرها تنوع قومي، فرهنگي و اقتصادي زياد است. به طوري كه در بررسي روزنامه هاي منتشر شده در سطح كشور نشان مي دهد 16% به موضوع اجتماعي، 11% به موضوع سياسي، 13% به موضوع خشونت و مزاحمت، 19% به موضوع فرار و فساد، 14% به موضوع طلاق، 8% به سرقت و كلاهبرداري، 7% به موضوع قتل و جنايت، 5% به موضوع خودكشي، 2% به موضوع اعتياد و 5% به ساير آسيب ها اختصاص يافته است.

جرائم متعدد و زياد در كلان شهرها سبب احساس ناامني شهروندان مي شود، يعني شهروندان در شهر، نوعي ناامني احساس مي كنند. همين كه در تاكسي، مترو، مهماني ها و... در خصوص نوع و ميزان جرائم بحث مي شود.

 

نتيجه گيري

امنيت از نظر اسلام و امامان، ضروري‌ترين نياز بشر و جامعه است. در اسلام، مكرراً به آن اشاره شده است. در زمان هاي گذشته بنا به اهميت، شهرها دارای برج و حصار و بار و... مي شده اند. با گذشت زمان و افزايش جمعيت شهر، برج ها و حصارها ... رنگ باخت و به مرور زمان با بي‌هويت شدن شهر، شهروندان ساكن در آن شهرهاي اسلامي به فراموشي سپرده شدند و شهرهاي ايراني نيز نتوانستند رنگ و بوي خود را حفظ نمايند.

حاكم شدن منافع شخصي و فردي، افزايش شكاف طبقاتي، تقسيم شدن شهر از لحاظ اجتماعي و مالي به شمال و جنوب، كه هيچ كدام اين ها در شهرهاي اسلامي نبود، باعث افزايش اعتياد، سرقت، طلاق، خودكشي و... در شهرهاي معاصر ما شده است و امروزه متاسفانه هيچ روزي نيست كه خبر سرقت، قتل و... در صفحه حوادث روزنامه ها درج نشده باشد.

اين مسائل باعث سلب امنيت اجتماعي شهروندان مي شود، بنابراين شهروندان احساسي ناامني مي كنند.

امنيت شهرها با عوامل داخلي و خارجي در ارتباط هستند. جهاني شدن عواملي بيروني براي امنيت شهر محسوب مي شود ولي اين عوامل بيروني با افزايش فقر، بيكاري، كاهش قدرت مركزي دولت ها، ايجاد بحران هويت و... سبب ناامني در شهرها، به ويژه در كلان شهرها مي شود.

با توجه به اینکه امنیت اجتماعی یکی از عوامل موثر بر سلامت اجتماعی شهروندان می باشد و از آنجایی که احساس امنیت در تعاملات و روابط اجتماعی شکل می گیرد و احساس امنیت یا عدم امنیت توسط اجتماع انتقال می یابد، زمانی این احساس می‌تواند به درستی انتقال یابد که افراد جامعه بویژه جوانان به عنوان آینده سازان جامعه از سلامت اجتماعی برخوردار باشند.

بنابراین شناسایی علل ناامنی اجتماعی و تلاش برای  کاهش هرچه بیشتر آن به خصوص در بین جوانان می تواند باعث ارتقا سلامت اجتماعی افراد باشد.

براي رسيدن به جامعه امن و شهر امن بايد به موارد زير توجه شود:

  1. جلوگيري و يا كنترل افزايش بي‌رويه و شتابنده جمعيت كلان شهرها
  2. ايجاد زمينه هاي لازم جهت ادامه تحصيل در مقاطع بالا
  3. توجه ويژه به قشر آسيب پذير و محروم جامعه
  4. افزايش آگاهي خانواده ها از پيامدهاي طلاق و ترغيب در جهت كاهش طلاق
  5. حمايت ويژه از فرزندان خانواده هاي مطلقه و كمك هاي مادي به آنها
  6. جمع آوری معتادان و کمک به ترک آنان
  7. ترویج عفاف و حجاب در بین زنان برای افزایش امنیت آنها
  8. تلاش برای مردم محوری کردن امنیت
  9. جلب مشارکت های مردمی برای افزایش امنیت
  10. جلب رضایت مردمی با ارائه خدمات خالصانه جهت جلب اعتماد آنان به پلیس

به اميد آن روزي كه هيچ ناامني در شهر نباشد و شهر و ساكنان شهر درامن و آسايش به سر ببرند.

 

تهیه و تنظیم: سردار محسن خانچرلی؛ فرمانده انتظامی غرب تهران


انتهاي خبر // پایگاه خبری پلیس ایران

مشاهده خبر ارسال شده بعد



فهرست اخبار مرتبط


نظر شما درباره اين خبر

 


  • آخرین اخبار
  • پربیننده ترین
  • اخبار گوناگون