نمایش جزئیات خبر / زمان مخابره خبر :1397/11/6      10:32:0    تعداد بازديد كنندگان خبر:185


نسخه چاپی
به بهانه هفته هوای پاک:
انتخاب شما چیست؟ خودروی شخصی یا اتوبوس و مترو!
گروه اجتماعی - علیرغم هزینه های سنگین استفاده از وسایل نقلیه شخصی از جمله هدر رفت میلیاردها ریال سوخت، اتلاف ساعت ها زمان از هر شهروند ایرانی و از همه مهمتر آلودگی شدید هوا؛ سوال اصلی اینجاست، چرا ایرانی ها تمایل چندانی به استفاده از ناوگان حمل و نقل عمومی ندارند؟

 

این روزها از هرکسی که بپرسید، آیا شما خودرو دارید؟ یا پاسخش مثبت است، یا در صدد خرید آن است و یا حداقل یکی از برنامه های زندگی اش داشتن یک دستگاه خودروست. هر چند داشتن همین کالای مصرفی و تقریباً ضروری در وضعیت کنونی برای همه ممکن نیست و برای برخی آرزویی دست نیافتنی است!

ولی آمارها از شیب تند افزایش خودرو در کشور گزارش می دهد. چرا که همین چهار دهه قبل در کشور یک میلیون و 200 هزار خودرو وجود داشت و الان حدود 18 میلیون اتومبیل در خیابان ها تردد دارند و پیش بینی می شود در دو دهه آینده این آمار به 50 میلیون دستگاه برسد.

در دنیای امروز وسیله نقلیه معمولاً جزئی از ابزار اصلی زندگی هر شخص و خانواده‌ای به حساب آمده و در واقع داشتن خودرو، معیاری برای راحتی و رفاه بیشتر است ولی این معیار در هر کشوری، متفاوت است؛کشور ما تقریباً با ۲۱۵ خودرو به ازای هر ۱۰۰۰ نفر در آمار جهانی تعداد خودرو به تناسب جمعیت، رتبه ۷۰ را دارد.

از سوی دیگر در سال‌های اخیر مردم کشورمان علاقه زیادی برای خرید خودرو از خود نشان داده‌اند و همان‌طور که می‌ بینید شرکت های خودروساز جدید خارجی از سراسر دنیا به ویژه شرق آسیا نیز به کشور وارد شده و این روند با سرعت بیشتری به پیش می رود.

تا اینجای ماجرا که هر ایرانی یا حداقل هر خانواده ایرانی یک دستگاه وسیله نقلیه برای رفاه بیشتر در اختیار داشته باشد، مسئله ای نیست! ولی تصور اینکه هر مالک خودرو تمام امورات روزانه و مسافرت های درون و برون شهری اش را با خودروی شخصی اش انجام دهد، وحشتناک و غیرممکن است و نتیجه ای جزء گره های ترافیکی بازنشدنی و اعصاب خردکن و از آن مهمتر آلودگی شدید هوا نخواهد داشت.

راه حل منطقی چنین معضلی که هم اکنون در جوامع پرجمعیتی مثل چین و هند و بسیاری از کشورهای پیشرفته اجرا شده است، سرمایه گذاری در ناوگان حمل و نقل عمومی و ترغیب مردم به استفاده از آن است. مسیری که علیرغم تلاش های صورت گرفته در کشور ما چندان موفقیت آمیز نبوده و نتایج نامناسبی از جمله هدر رفت میلیاردها تومان سوخت، اتلاف ساعت ها زمان از هر شهروند ایرانی، آلودگی شدید هوا در کلان شهرها و... را به بار آورده است.

سوال اصلی اینجاست، چرا شهروندان ایرانی تمایل بیشتری به استفاده از وسایل نقلیه شخصی دارند؟

پاسخ نخست این است، زیرساخت های ناوگان حمل و نقل عمومی در حوزه های مختلف تاکسی رانی، اتوبوس رانی و ریلی و ... از نظر کمی و کیفی شرایط لازم برای سرویس دهی به شهروندان را ندارد و پاسخگوی نیاز مردم و جامعه نیست؛ پاسخی که به نظر دقیق و اصولی است چرا که با مقایسه شرایط موجود در ناوگان حمل و نقل عمومی کشورمان با کشورهای موفق در این زمینه، فاصله معنادار را می توان مشاهده کرد.

برای مثال در ایران به ازای هر 100 کیلومتر مربع مساحت 46/0 کیلومتر خطوط ریلی وجود دارد در حالی که در کشوری مثل روسیه به ازای هر 100 کیلومتر مربع مساحت 500 کیلومتر خطوط ریلی ایجاد شده، این آمار در تعداد لکوموتیو نیز به همین صورت است لذا گسترش زیرساخت های لازم در حوزه حمل و نقل عمومی اقدامی ضروری و گامی مهم در این مسیر است.

اما پاسخ دیگری که می توان به این پرسش داد به شرایط فرهنگی و اجتماعی موجود بر می گردد. احتمالاً همه ما تاکنون از متروی تهران استفاده کرده ایم. نخستین مسئله ای که به چشم می آید، ازدحام و شلوغی بیش از حد در این فضاست؛ شرایطی که ضمن ایجاد مشکلات متعدد برای مسافران، فضایی را فراهم می آورد که شهروند در آن، شاهد رفتارهایی مغایر با کرامت انسانی، اخلاق شهروندی و هنجارهای اجتماعی است و خود نیز تحت تاثیر محیط، به ناچار دست به آن رفتارها خواهد زد. در نتیجه منزلت اجتماعی و حیثیت افراد مخدوش و شهروند ترجیح می دهد مشکلات متعدد استفاده از وسیله نقلیه شخصی از قبیل ساعت ها معطلی در ترافیک را به جان بخرد، ولی در فضای مترو حضور نیابد.

اگر از زوایه ای دیگر به ماجرا نگاه کنیم؛ ریشه رفتار انسان ها در بسیاری از نظریات جامعه شناختی به منافع فردی و گروهی مرتبط با زندگی آنان بر می گردد و از همین رو برخی رفتارها را فردگرایانه و برخی را نیز جمع گرایانه توصیف می کنند.

با توجه به اینکه در جامعه ما خانواده از جایگاه بالا و حفظ حرمت و حریم خانواده از اهمیت بسیاری برخوردار است، می توان ریشه برخی رفتارها را به خانواده گرایی ما نسبت داد، از همین رو شهروندِ جامعه برای حفظ حریم خانواده اش به چهاردیواری اتومبیل شخصی اش پناه می برد و ریسک حضور در مترو و اتوبوس ها را نمی پذیرد.

نگاهی دیگر به ماجرا ما را به این سمت هدایت می کند که مردم کشورهای جهانِ سوم از جمله ایران بیشتر به منافع آنی و در لحظه خود اهمیت می دهند تا به منافع آتی و دراز مدت! موضوعی که می توان آثار آن را در سایر حوزه های سبک زندگی از جمله بی رحمی نسبت به طبیعت، مصرف بی رویه آب، تغذیه نامناسب و ... نیز به وضوح مشاهده کرد.

لذا شهروندِ ایرانی باز هم ترجیح می دهد از خودروی شخصی اش برای تردد استفاده کند تا ایستادن در صفِ اتوبوس و مترو! چرا که هم از نظر هزینه سوخت و هم از نظر رفاه شرایط مناسب تری را در خودروی خود احساس می کند.

به هر حال در دو دوتا چهارتای ساده زندگی امروز ما استفاده از خودروی شخصی بنا بر دلایلی که به برخی از آنها اشاره شد، مقرون به صرفه تر است تا بهره برداری از ناوگان حمل و نقل عمومی.

لذا نهادهای متولی امر می توانند با رسیدگی به شرایط ناوگان حمل و نقل عمومی از جمله توسعه و ارتقای مترو در کلان شهرها، نوسازی و بهسازی ناوگان اتوبوس رانی و تاکسی رانی در شهرها، زیباسازی و ایجاد جذابیت در اتوبوس ها و ایستگاه ها، توجه به معابر تردد شهروندان پیاده از جمله پل های عابرپیاده و رسیدگی به آنها و... نسبت به ترغیب مردم به استفاده از حمل و نقل همگانی تلاش کنند.

تلاشی که علاوه بر کاهش هزینه های میلیاردی مصرف سوخت، نجات شهرها از ترافیک و آلودگی مرگبار هوا، کمک به اقتصاد خانواده، حفظ محیط زیست، اشتغال زایی و... می تواند در کاهش سوانح رانندگی و تلفات ناشی از آن نیز به شدت تاثیرگذار باشد.

 

تهیه و تنظیم: سیدمحمد شاه چراغ؛ دانشجوی دکتری جامعه شناسی سمنان


انتهاي خبر // پایگاه خبری پلیس ایران

مشاهده خبر ارسال شده بعد



فهرست اخبار مرتبط


نظر شما درباره اين خبر

 


  • آخرین اخبار
  • پربیننده ترین
  • اخبار گوناگون