نمایش جزئیات خبر / زمان مخابره خبر :1397/12/8      9:47:0    تعداد بازديد كنندگان خبر:962


نسخه چاپی
آسیب شناسی سرقت، علل و ریشه های آن
گروه استان ها – کردستان - سرقت؛ يكي از جرايم مهم جوامع و عملي است كه تقريباً در تمامي‌كشورها ديده مي‌شود. اين جرم در گذشته‌هاي دور نيز وجود داشته و به اشكال مختلف صورت مي‌گرفته است.
 

تعریفی که جامعه شناسان و مورخین از تمدن ارائه می کنند؛ بیان می دارد زمانی که بشر توانست در جوامع کوچک ابتدایی با دیگر انسان ها وارد تعامل شود و نیازهای خود را از این طریق رفع نماید، دوران تمدن های نخستین آغاز شد.

در این تغییر انسان ها در واقع تحت تاثیر قانون های نانوشته ای با یکدیگر برخورد می کردند که از فطرت پاک انسانی سرچشمه می گیرد. روابطی که در ابتدای امر با صداقت و حسن نیت انجام می شد و باعث می شد تا امور توسعه یافته و کار ها، به خوبی پیش بروند. در ادامه، اما طینت های پلید که به فکر کسب سود های بیشتر از این تعاملات بودند، تصمیم گرفتند که چیز هایی را که از آن آنان نیست به هر طریق ممکن به دست بیاورند.

سرقت يكي از جرايم مهم جوامع و عملي است كه تقريباً در تمامي‌كشورها ديده مي‌شود. اين جرم در گذشته‌هاي دور نيز وجود داشته و به اشكال مختلف صورت مي‌گرفته است که متفاوت و در جوامع مختلف تغيير کرده است؛ اما موضوعي كه از ابتداي پيدايش سرقت تاكنون ثابت مانده، زشتي و مذموم بودن ماهيت آن است كه همواره با مرتكب اين جرم برخورد و مقابله شده است.

مجرمین با شکستن حریم های مادی مانند شکستن قفل ها و عبور از دیوار ها و یا با شکستن حریم های معنوی مانند سوء استفاده از اعتماد دیگران اقدام به دستبرد اموال و وسایل دیگران می زدند و باعث اختلال در جامعه و ضرر و زیان افراد می شدند. از همین رو، قوه ی حاکمه به این نتیجه رسید تا از طریق قوه ی قهریه ی انتظامی با مجرمین برخورد و از بروز سرقت ها پیشگیری کند.

از این رو، در زمینه مقابله با جرمی چون سرقت، وظیفه ی نیروی انتظامی بسیار مهم و حیاتی می باشد. پلیس علاوه بر وظیفه دستگیری مجرمین وکشف اموال مسروقه، وظیفه ی پیشگیری از وقوع این جرم را نیز بر عهده دارد. بطوری که جامعه از این نیرو انتظار دارد با حضور شبانه روزی در سطح شهر و همچنین به کار بستن همه توان عملیاتی امنیت را در شهر حفظ کند. علاوه بر این، نیروی انتظامی با نگرش آماری و تحلیلی به موضوعات جرایم از جمله سرقت و نتیجه گیری در مورد زمان و مکان های مستعد برای سرقت و انجام فعالیت های فرهنگی و آموزشی وظایف سنگین تری در زمینه پیشگیری از سرقت بر عهده گرفته است.

در طول تاريخ گذشته به دليل ضعف حکومت‌ها و دولت‌هاي مرکزي سرقت‌ها بيش‌تر از نوع راهزني و به صورت مسلحانه و يا سرقت از منازل توأم با هتک حرمت فرد بود. در حال حاضر سرقت‌ها بيش‌تر با استفاده از رو‌ش‌ها و شگرد‌هاي جديد و حتی در ميان انبوه جمعيت و در حضور مالک و ماموران صورت مي‌گيرد و از اين لحاظ، جهت مبارزه با سرقت ودستگیری سارقان، بايد شيوه‌هاي جديدي به کار گرفته شده و نيرو‌هاي امنيتي به آخرين دستاورد‌هاي علمي در زمينه جرم‌يابي دسترسي داشته باشند و قوانين جزايي متناسب با شيوه‌هاي جديد ارتکاب سرقت متحول شدند.

به‌هر حال به موازات افزايش آمار سرقت در کشور‌هاي مختلف در کشور‌ما نيز آمار ارتکاب سرقت از تمام نوع آن شديداً رو به افزايش است که امنيت مالي و حتی امنيت جاني جامعه را در معرض خطر جدي قرار داده؛ زندگي را در کام مردم تلخ کرده است و اضطراب و بلاتکليفي، بسياري از خانواده‌ها را به ويژه در شهر‌هاي بزرگ کشور تهديد مي‌کند. علاوه بر اين امنيت داخلي کشور نيز از تهديد آن در امان نيست. مسئله اصلی در این میان این است که سرقت چرا روی می دهد و دلایل کاهش یا افزایش آن چیست و راه کارهای پیشگیری از افزایش آن چیست؟

این تصور به اذهان متبادر می شود که بروز مشکلات اقتصادی در کشور از سویی و پیچیده تر شدن روش های سرقت با استفاده از ابزار های نوین، آمارهای رو به رشد سرقت و جرائم مرتبط در سال های اخیر همواره یکی از مسائل پیش روی پلیس بوده است.

سرقت از دیدگاه جرم شناسان:

انگیزه ارتکاب جرم سرقت به شرح زیر است:

حرص و طمع: رفع نیاز و حوائج ضرورى، مثل سرقت مواد خوراکى و البسه که تحت فشار -زندگى و نیاز، به وقوع می پیوندد.

انتقام جویى: سرقت از کارگاهها و کارخانه ها و محل کسب سرقت وسایل نقلیه یکى از معضلات اجتماعى امروزى است. کیفیت ارتکاب جرم با استفاده از غفلت مالک وسیله نقلیه، کلید ساختگى و شکستن در اتومبیل انجام می گیرد.

سرقت از دیدگاه فقه و حقوق کیفرى اسلام :

سرقت مال دیگران از جرایم بزرگى است که در آن به حق خداى تعالى و حق انسانها تجاوز شده است. حقوق جزاى اسلامى در صدد ریشه کن کردن این تعدى برآمده است و با این هدف، کیفرهاى قاطعى را براى آن تعیین کرده است. تا کسى در جامعه اسلامى انگل وار از ثمره کار دیگران ارتزاق نکند و بدون فعالیت و کوشش و با اعمال پست و رعب انگیز و با روشهاى ناهنجارى که نمودار بىاعتنایى او به ارزشهاى انسانى و مصلحتهاى اجتماعى است از راه ستم بر مال دیگران تسلط نیابد. مال در اسلام، محترم و مالکیت مورد تایید قوانین فقهى است. مالکیت از حقوقى است که خداوند براى انسان مقرر داشته است و همه ادیان آسمانى از دیرباز از آن حمایت کرده اند.

حقوق جزاى اسلامى از این حق نیز مانند سایر حقوق فردى و اجتماعى حمایت می کند. حقوق جزاى اسلام براساس عدالت و مصالح معتبر اسلامى براى ایجاد نظم اجتماعى و امنیت قانونگذارى شده است و حقوقى که این چنین بر مبناى عدالت تعیین شده است، باید همواره میان جرم ها و کیفرها برابرى و هماهنگى را مراعات کند. این سازگارى و برابرى در بیشتر مقررات جزایى بوضوح مشاهده می شود، ولى در پاره اى موارد براى گروهى از حقوق دانان ناشناخته مانده است.

حضرت امام خمینی رحمه لله علیه براى اجراى حد بر سارق، شرایط زیر را ذکر کرده اند:

اول - بلوغ است، پس اگر بچه اى سرقت کرد، حد نمی خورد و حاکم طبق آنچه که صلاح می بیند او را تادیب می کند ولو این که دزدى از بچه تا پنج مرتبه و بیشتر،تکرار شود .

دوم - عقل است ، پس از دیوانه ولو این که ادوارى باشد در صورتى که در حال دور جنونش دزدى کند قطع نمی شود اگر چه از او تکرار شود .

سوم - اختیار است ، پس از شخص مکره قطع نمی شود.

در اسلام ، مجازات در کنار ارشاد و تربیت و رحمت است . در آیه ی قبل ، کیفر سارق بیان شد، اینجا دعوت به توبه به درگاه خدای غفور و اصلاح بدی هاست که سبب می شود تاخداوند لطفش را به بنده باز گرداند.

سرقت ازدیدگاه آسیب شناسان اجتماعی:

آسیب شناسان اجتماعی هرگونه عملی را که بر خلاف موازین، مقررات، قوانین ومعیارهای ارزشی وفرهنگی جامعه باشد جرم می نامند وجرم شناسی به بررسی بزهکاری می پردازد تا علل پیدایی، تکوین، پیشرفت ونتایج آن را دریابد. ا زاین رو درجرم شناسی پدیده هایی وجود دارد که به عنوان وسیله یا واسطه تجزیه و تحلیلهای پژوهشی وشناخت آسیبهای اجتماعی به کار آید این حکم کلی در مورد سرقت نیز صدق می کند.

عوامل مرتبط با سرقت: در زمینه بروز جرم سرقت عوامل متعددی دخیلند که درذیل به صورت جداگانه مورد بررسی قرار می گیرند.

فقر:شرایط اقتصادی افراد جزو عوامل تعیین کننده نوع زندگی از جمله گرایش افراد به ارتکاب جرم یا خودداری از ارتکاب جرم است. اما باید توجه داشت انسان به عنوان یک موجود دارای قوه تفکر اسیر جبر اجتماعی و عوامل بیرون از خود نیست و توانایی تأثیرگذاری بر عوامل بیرونی و یا جرح و تعدیل آنها را دارد. بر همین اساس است که با خیل فقرایی مواجه می شویم که با کمال پاکدامنی به گذران معاش مشغولند و نیز تعداد ثروتمندانی که به جرم سرقت،کلاهبرداری و سایر جرائم در زندان هستند کم نیست. با این وجود می توان رابطه ای بین دو پدیده فقر و سرقت را محتمل دانست که در تحقیقات متعدد بر این رابطه صحه نهاده شده است.

دربررسی علل وانگیزه سرقت می توان ازعوامل متعدد نام برد که چند نمونه آن به اختصار بدین شرح است:

1-عوامل ذهنی: مانند هوش کم یا زیاد،استعدادهای فردی ونظایر آن.

2-سن: بی شک تقسیم بندی انواع سرقت برحسب سارقان متعلق به گروههای سنی مختلف متفاوت است تا جایی که برای مثال می توان گفت: بسیاری ازآنچه بزرگسالان دررفتار کودکان دزدی می نامند ازنظر روانشناسان کودک ممکن است صرفا کنجکاوی باشد.

3- جنس: چون بطور معمول قدرت بدنی زن ازمرد کمتر است یا به تعبیر زیست شناسان مرد بیش اززن قدرت تحرک دارد، بنابراین موارد ارتکاب سرقت مخصوصا سرقتهایی که به طریقی با قدرت وتحرک بدنی ارتباط دارد بین دو جنس متفاوت خواهد بود به عنوان مثال دختران بیشتر اشیاء کوچک را می ربایند وپسران غالبا وسایل الکتریکی و وسایل نقلیه (دوچرخه،موتور سیکلت،اتومبیل)را به سرقت می برند.

4- وضعیت بدنی: زشتی وزیبایی ،نقص عضو،بلندی یا کوتاهی بیش ازحد ممکن است ازعوامل موثردرارتکاب انحراف باشد. گاه دیده شده که اشخاص تنومندوقوی پنجه که ازتاثیر هیکل خویش آگاهی دارند برای خود حقی تصور می کنند عکس آن هم صادق است به این معنی که گدایی یا جیب بری درافراد ضعیف الجثه بیشتر دیده می شود. اما آنچه بیش ازهمه دراین پدیده تاثیر دارد عوامل روانی، عاطفی ،اجتماعی واقتصادی است هرچند به یک تعبیر ضعیف تر می توان عوامل دیگر وازجمله مورد فوق را نیز ازاین عوامل دانست.

نظریه های روان شناختی

* علل وانگیزه های روانی،عاطفی سرقت را از دید کارشناسان می توان بشرح زیر برشمرد:

1-فقر عاطفی: فقر عاطفی از عوامل فردی سرقت است کودکانی که از اختلالات عاطفی شدید رنج می برند معمولا درخانواده هایی رشد یافته اند که دراثر طلاق ازهم پاشیده شده یا والدین تربیت مناسبی را برای فرزندان درنظر نگرفته اند. مرگ یکی از والدین وتبعیض بین فرزندان حالتهایی چون انزواطلبی ،افسردگی واختلالات رفتاری درکودکان بوجود می آورد واین عوامل به نوبه خود ارتکاب جرم را تسهیل می کند .

"رابرت مرتن" درنظریه بی هنجاری خود می گوید: که افراد هرجامعه یک سلسله هدفهای پذیرفته شده فرهنگی را دنبال می کنند که برای نیل به یک سلسله ابزار ووسایل نیاز دارند؛ هنگامی که افراد به شیوه های مشروع ازرسیدن به هدفها یا وسایل حصول به آن هدفها مایوس شوند به نوآوری،یا طغیان وشورش دست می زنند زیرا وقتی درجامعه بر هدفهایش بیش از حد تکیه شود ووسایل رسیدن به این هدفها نادیده انگاشته شود وقوع سرقت قابل پیش بینی است چون سرقت نوعی نوآوری دررسیدن به هدف تلقی می شود.

2-ناکامی: ناکامی یا محرومیت اصطلاحی است که درزمینه شکست درارضای تمایلات بکار می رود ومراد ازآن عدم امکان نیل به هدف است.وقتی انسان میل دارد به هدفی برسد ولی به علت برخورد با مانع یا موانعی چند به آن هدف دست نمی یابد می گوییم درآن ناکامی ایجاد شده است ."دولارد و دوب" معتقدند که شیوع فراوان سرقت ودیگر تبهکاریها درمیان گروه های فقیرتروافزایش آن،وقتی میان امیال شدید سرقت ودیگر تبهکاریها درمیان گروه های فقیرتروافزایش آن،وقتی میان امیال شدید ما وهدفهایمان سدهای نا شکستنی ونا گذشتنی مثل جوانی که درخانواده ای فقیر وبی چیز تولد یافته ودرکودکی محبت ندیده وسالها مورد بی مهری وبی توجهی واقع شده احتمالا دربزرگی به غارتگری اموال دیگران دست می زند واین امر برای او رضایت خاطری را فراهم می آورد که همواره درجستجوی آن بوده است.

3- حسادت : حسدآرزوی زوال نعمت برای دیگران است گاه فرد با توجه به عدم امکان دستیابی به موقعیت ومنزلت دیگران رشک وحسد می برد وچون نمی تواند به مانند صاحبان اموال مالک آنها شود دست به دزدی می زند.پریچارد می گوید: تمایل به دزدی گاه یکی ازخصوصیات جنون اخلاقی است وگاه اگر هم تنها خصوصیت آن نباشد با ارزشترین آنهاست.

4- تجربه های دوران کودکی : حوادث تلخ دوران کودکی ممکن است ازفرد شخصیتی جامعه ستیز بسازد که دربزرگسالی اورا به اعمال ضد اجتماعی سوق دهد. چنین فردی دارای کجروی های چندی است وازجمله اذیت وآزار دیگران ونیز سرقت اموال آنها لذت می برد زیرا وقتی دست به چنین کاری می زند گمان می کند انتقام خود را از دنیای بی رحم گرفته است.

5- احساس نا امنی: وضعیت مغشوش خانواده،ستیز و... اختلاف بین پدر ومادر ورفتار خشونت آمیز والدین ازعلل مهمی است که جوان را دچار نگرانی وناامنی کرده درخود فرو می برد وبه کناره گیری ازدیگران به ویژه پدر ومادر می کشاند جوان درچنین شرایطی رابط خود را با والدین گسسته ،گاه در نتیجه فشار یا خواست درونی ناچار می شود برای ارضای نیازهای مادی ومعنوی خود یا برای انتقام گرفتن از والدین بخاطر محدودیتها وسختگیریهای نابجای آنها دست به سرقت بزند.

6- خود نمایی: برخی ازجوانان برای نشان دادن صفت کله شقی وجرات حادثه جویی که برای آنها بسیار ارزشمند است به بزهکاری روی می آورند وظاهرا مصرف مواد مخدر یا دست زدن به سرقت برای یک جوان اورا در چشم همگانش کسی نمی سازد. ازاین رو فرد با موقعیتهای مساعدی برای ارتکاب جرم روبرو می گردد وبه دزدی وغارت اموال دیگران دست می زند واموال مسروقه را با افتخار دراختیار دیگر دوستان می گذارد وبدین وسیله با ایفای چنین نقشی نیاز به تعلق خاطر گروهی خود را برآورده می سازد.

7-محبت زیاد: زیاده روی درمحبت نیز مانع رشد وتکامل شخصیت کودک می گردد کودکان نازپرورده که درمحیط خانواده تمام توقعات وخواسته هایشان بدون چون وچرا انجام می گیرد دراجتماع نیز انتظار دارندتمام آرزوهای آنان به زودی برآورده شود درصورت عدم توفیق وروبرو شدن با شکست تصور می کنند که همه علیه آنان قیام نموده عداوت دارند درنتیجه ترسو،خودخواه،پرمدعاوپرتوقع بوده با قبول عضویت درباندهای مختلف سرقت،می خواهند ازجامعه انتقام بگیرند.

در مکتب اسلام، همه افراد در همه زمانها و اعصار به منظم بودن فرا خوانده ميشوند و روح نظم در کارها در قالب اعمال و احکام ديني مورد تأکيد قرار گرفته است و ما بايد کودکان را آنگونه که دین مبین اسلام به ما سفارش کرده است پرورش دهيم.خانواده اولين و مهمترين عامل جامعه پذيري فرد محسوب ميشود و مدرسه دومين نهادي است که اين مهم را بر عهده مي گيرد.

بی توجهی شهروندان به تذکرات و هشدارهای آموزشی پلیس ، عدم نظارت وکنترل افراد خانواده بر اقدام و عمل فرزندان در خانواده ، سرمایه گذاری های نا مناسب و سنتی افراد خانواده به خصوص افراد مسن و گرایش آنان به خرید طلاجات و یا نگهداری پول و اشیا ء قیمتی به صورت حجیم در منزل بدون هیچگونه مانع امنیتی، عدم بهره گیری از روش های نوین سرمایه گذاری مانند شبکه بانکی ، بورس و ... ، شرایط اقتصادی کشور و .... هر از چند گاهی زمینه را برای ارتکاب سرقت فراهم می نماید که از آن جمله می توان به سرقت های شاخص سرقت منزل اشاره کرد.

با توجه به این که در عصر حاضر با پیشرفت علم و تکنولوژي معضلات اجتماعی روز به روز افزایش می یابد و یک سازمان یا یک نهاد خاصی نمی تواند از بروز و ظهور آن جلوگیري نماید. در شرایط امروزي که متأسفانه سازمانهاي آموزشی ، فرهنگی و سایر نهادها نقش خود را آن گونه که بایسته است ایفا نمی کنند . تقويت فرهنگ خودي و نشان دادن ارزشهاي بالاي آن به سطوح پايين جامعه،دفاع از ارزشهاي جامعه،ارتقاي سطح آگاهي افراد ،ترويج الگوهاي رفتاري صحيح در خانواده و جامعه از دیگر راهکارهای مقابله با این پدیده می باشد.

گردآورنده : سرهنگ دوم علیرضا مرادی رئیس اداره برآورد اجتماعی پلیس کردستان


انتهاي خبر // پایگاه خبری پلیس ایران

مشاهده خبر ارسال شده بعد



فهرست اخبار مرتبط


نظر شما درباره اين خبر

 


  • آخرین اخبار
  • پربیننده ترین
  • اخبار گوناگون