نمایش جزئیات خبر / زمان مخابره خبر :1398/5/14      9:44:0    تعداد بازديد كنندگان خبر:232


نسخه چاپی
غوغای شن در سرزمین نخل و آفتاب
گروه استان ها-سیستان و بلوچستان- منطقه سیستان از قرن‌ها پیش گرفتار بادهای موسمی ۱۲۰ روزه تابستانی است اما از 2 دهه گذشته به سبب بروز ...

 

منطقه سیستان در شمال استان سیستان و بلوچستان از قرن‌ها پیش گرفتار بادهای موسمی ۱۲۰ روزه تابستانی است اما از 2 دهه گذشته به سبب بروز خشکسالی و شدت گرد و غبار در جدالی سخت با این پدیده طبیعی به سر می برد.

بادهای معروف به ۱۲۰ روزه در سیستان همواره وجود داشته به طوری که قامت خمیده درختان "گز" این منطقه خود گواهی مستند بر این حقیقت هستند اما باید به این نکته توجه داشت که باد در این منطقه مداوم در حال وزش است اما اوج شدت آن یک ماه قبل از تابستان آغاز و پس از این فصل از شدت آن کاسته می شود.

این بادها همچنین سبب جابه جایی تپه‌های شن روان که همچون کوه‌های بزرگی در بسیاری از مناطق سیستان وجود دارند، می شود و زمین‌های کشاورزی را یکی پس از دیگری چون اژدهایی می بلعند.

گرچه در گذشته برای تثبیت شن‌های روان "مالچ پاشی" انجام شده اما اینک با گذشت زمان و عبور حیوانات، این مالچ ها اثر خود را از دست داده اند.

وزش باد در بستر خشکیده هامون به دلیل از بین رفتن پوشش گیاهی آن علت اصلی وجود گرد و خاک در هوای سیستان است و نیز برداشت غیر مجاز شن از بستر این دریاچه علت دیگری برای تشدید میزان گرد و غبار است.

اما یکی دیگر از علت های اصلی وجود گرد و خاک در هوای سیستان بخشی از دریاچه هامون است که در خاک افغانستان قرار دارد که به گفته کارشناسان کانون اصلی گرد و غبار در سیستان را ایجاد می کند.

بستر دریاچه هامون دارای شن شسته فراوانی است که پس از خشک شدن دریاچه مردم به صورت غیر قانونی از آن برداشت می کنند؛ خودروهای سنگین و نیمه سنگین شب ها به دور از چشم مردم و پلیس به بستر دریاچه می روند و با چند کارگر محلی شن را از کف دریاچه بارگیری می کنند.

عمق برداشت در برخی نقاط دریاچه تا پنج متر نیز می رسد که در هنگام وزش باد گرد و خاک زیادی از این حفره ها به هوا برخاسته و غلظت ذرات معلق در فضا را به چندین برابر حد مجاز می رساند.

در هنگام آبگیری موقت دریاچه، گیاهان خودروی بسیاری رشد می کنند که به وضوح میزان گرد و خاک را کاهش می دهند.

همچنین چرای بیش از حد دام‌ها در بستر دریاچه که توسط کوچ نشینان هدایت می شوند علت دیگری بر وقوع پدیده گرد و خاک است.

طوفان های شن و معیشت مردم

پیشه اصلی مردم سیستان از دیرباز فعالیت‌هایی بوده که به طور مستقیم و غیرمستقیم با دریاچه هامون ارتباط داشته که می‌توان به کشاورزی، دامپروری، صیادی، خولک‌بافی، حصیربافی و مانند آنها اشاره کرد.

با خشکی دریاچه هامون این فعالیت‌ها نیز از منطقه رخت بربست و جای خود را به برخی کارهای دیگر از جمله فعالیت‌های غیررسمی مرزی داد که آن هم پس از انسداد مرز توسط دیوار امنیتی به طور کلی تعطیل شد.

اما بسیاری از مرزداران و مرزنشینان سیستانی که دل در گرو میهن و موطن خود دارند سختی ها را به جان خریدند و چون کوه مقابل توفان های سهمگین ایستادگی کردند و شهر و دیار خود را ترک نکردند تا شاید طرح های بزرگ به اجرا درآمده از سوی دولت به سرمنزل مقصود برسد و آینده‌ای درخشان را برای منطقه رقم زند و سیستانی ها چون نیاکان خویش بار دیگر سرزمین آبا و اجدادی شان را سرسبز و آباد ببیند.

گرچه در سال جاری با توجه به ورود اندک آب، فعالیت های کشاورزی به ویژه جالیز کاری رونق گرفته و مردم منطقه اینک محصولات تولیدی خود را در بازارهای استان و نیز استان های همجوار عرضه می کنند، اما این روند موقتی است زیرا آب ورودی رودخانه هیرمند دائمی نیست و مردم به طرح انتقال آب با لوله به مزارع کشاورزی چشم امید دارند.

باد و خورشید فرصتی که به تهدید تبدیل شده است

منطقه سیستان با در اختیار داشتن ظرفیت های بی نظیری چون باد و خورشید تاکنون تجربه عملی مزارع انرژی‌های نو را نداشته و سرمایه گذاری گسترده‌ای برای بهره گیری از این انرژی‌ها انجام نشده بود در حالی که این منطقه یکی از مستعدترین مناطق برای ایجاد مزارع انرژی‌های نو محسوب می شود؛ وجود بادهای مداوم و تابش مستقیم و عمود نور خورشید در این منطقه منابع بسیار مفیدی هستند که توجیه اقتصادی برای سرمایه گذاری در زمینه انرژی های نو را فراهم کرده است.

تنها یک توربین بادی در منطقه سیستان در شهر جدید "رامشار" وجود دارد که هزینه نصب آن در سال های گذشته حدود ۱۰ میلیارد ریال بوده و بیشترین راندمان تولید انرژی را در کشور داشته است.

با عنایت به نیاز افغانستان، به انرژی برق و امکان صادرات این انرژی به کشورهای همسایه سرمایه گذاری در این زمینه می تواند در کوتاه ترین زمان به سوددهی بالایی برسد.

سه منطقه یا زون انرژی های نو و تجدید پذیر بادی و خورشیدی در این استان شامل "گراغه، میل نادر و رامشار" مشخص، تصویب و آماده سرمایه گذاری شده است.

زون های میل نادر و رامشار برای انرژی بادی به ترتیب به گستره ۱۰ هزار هکتار و ۱۵۰ هکتار و زون گراغه با گستره هزار هکتار برای انرژی خورشیدی تعیین شده است.

با توجه به موقعیت جغرافیائی و ژئوپلیتیک خاص سیستان و بلوچستان در زمینه استفاده از انرژی‌های باد و خورشید برای تامین نیازهای اساسی و زیربنایی کشور می توان از این ظرفیت بزرگ به بهترین نحو ممکن بهره‌گیری کرد.

براساس مطالعات انجام شده تمام نواحی سیستان و بلوچستان برای استفاده از انرژی خورشیدی و منطقه فلات سیستان برای استفاده از انرژی بادی از ظرفیت و توانمندی قابل توجهی در سطح کشور برخوردار است.

سیستان و بلوچستان اگرچه نعمت هایی نظیر نفت، گاز و جنگل های انبوه ندارد، اما نعمت های خدادادی همچون باد و تابش خورشید به این استان هدیه شده که آن را به مجموعه ای بی نظیر از انرژی های نو در ایران تبدیل کرده است.

با وجود ظرفیت های فراوان سیستان و بلوچستان در زمینه انرژی های نو، این استان می تواند بستر مناسبی در زمینه سرمایه گذاری داخلی و خارجی فراهم کند به طوری که سرمایه گذاری در این بخش با توجه به نیاز کشورهای افغانستان و پاکستان به واردات برق از ایران سوددهی فراوان را برای فعالان اقتصادی به دنبال دارد.

به گفته کارشناسان، این استان با داشتن ظرفیت های فراوان در انرژی باد و سایر انرژی های تجدید پذیر می تواند هاب انرژی منطقه شود به طوری که به عنوان پهناورترین استان کشور با برخورداری از انواع انرژی های نو و تجدید پذیر مانند انرژی بادی و خورشیدی و غیره به گنجینه ای با ارزش تبدیل شده که سرمایه گذاران می توانند با برخورداری از مزیت های فراوان این نوع انرژی زمینه را برای تولید برق فراهم کنند.

همچنین با توجه به نیاز هزاران مگاواتی انرژی الکتریکی ۲ کشور افغانستان و پاکستان، استان سیستان و بلوچستان می تواند با داشتن ظرفیت های فراوان در انرژی نو به ویژه انرژی باد تامین کننده نیاز این ۲ کشور به انرژی باشد.

راهکارهایی برای حل معضل شن های روان

بادهای ۱۲۰ روزه در منطقه سیستان پیشینه ای تاریخی و قدیمی دارند و همواره در این سرزمین وجود داشته اند حال که هوای سیستان رو به خشکی نهاده و طبیعت بر مردم سخت گرفته باید راهکاری برای این امر اندیشید که به گفته کارشناسان بهترین آن ایجاد کمربندهای گیاهی است.

در این روش درختچه‌ها و بوته‌های مقاوم و بومی در مناطق مستعد گرد و خاک کاشته و از آنها نگهداری می شود تا از این طریق بتوان گرد و خاک را کنترل کرد که نمونه بارز آن در زمان آبگیری بستر هامون رشد گیاهان مختلف است به طوری که با ورود آب به هامون و رویش گیاهان خودروی میزان گرد و غبار تا حد چشمگیری کاهش می یابد.

گرچه در زمان‌های گذشته در برخی مناطق عملیات مالچ پاشی انجام شده اما این راهکار چندان تاثیر گذار نبوده است؛ مالچ پاشی باعث می شود تا زمین های زراعی دیگر امکان کشت و زرع نداشته باشند زیرا مواد نفتی موجود در مالچ برای گیاهان بسیار مضر است.

همچنین این مالچ ها به مرور زمان با عبور حیوانات از روی آنها از بین رفته اند و گرد و خاک دوباره در این مناطق ایجاد می شود.

مردم سیستان سال هاست با طبیعتِ نامهربان در جنگ و ستیزند، جنگی بس خانمان برانداز که گویا بشر توان مقابله با آن را ندارد، جدالی که نفس ها را در سینه حبس می کند و گاه جان می ستاند، اما برنده این میدانِ جنگ طبیعتِ خشن با شن های روان و خشکسالی ۲۰ ساله که رفته رفته در حال عقب راندن سیستانیان از خانه و کاشانه شان است.

طبیعت این سامان قرن هاست که گاهی مهربان و گاهی خشن می شود اما هیچ گاه خشونتش به این طولانی نبوده است.

برخی از مردم سیستان معتقدند که قهر طبیعت به تنهایی نمی توانست این همه طولانی مدت باشد یقین داریم دست انسان هایی در آن سوی مرزها خشم طبیعت را برانگیخته اند زیرا راه را بر آب هیرمند بسته و هامون را به خشکی کشانده اند که بر اثر آن طبیعت به قهر آمده و تر و خشک را با هم می سوزاند.

مردم این دیار سالیان متمادی است که در نبردی نفس‌گیر با بادهای ۱۲۰ روزه به سر می برند و هر روز بیشتر از دیروز در تنگنا قرار می گیرند اما به امید فردای بهتر هنوز استوار ایستاده اند و سپر نینداخته‌اند اما در این مسیر نیازمند همراهی بیشتر مسئولان هستند تا بتوانند بر شرایط سخت غلبه کنند.

به گفته برخی کارشناسان؛ مهمترین راهکار برای غلبه بر گرد و غبار آبگیری تالاب بین المللی هامون است و این نیز تنها با همکاری کشور افغانستان امکانپذیر خواهد بود؛ تولید انرژی‌های بادی و خورشیدی و فروش آن به افغانستان می تواند زمینه رها سازی آب از سد کجکی را فراهم کند یعنی با سرمایه گذاری در این زمینه از یک طرف انرژی پاک از طبیعت دریافت کرده و از سوی دیگر نیاز منطقه و کشور همسایه را تاحدودی تامین کرد.

توصیه های ایمنی برای رانندگی در شن، ماسه و گرد و غبار

یکی از عوامل ایجاد تصادفات خطرناک، گرد و غبار است. توصیه مهم پلیس به شهروندان و اهالی این منطقه این است که در شرایط گرد و غبار، هیچ گاه رانندگی نکنند.

فیلترهای هوا، به خودرو این امکان را می دهد تا در این شرایط آب و هوایی از اتومبیل محافظت کرده تا گرد و غبار وارد سیستم الکتریکی خودرو نشود زیرا گریس و روغن، گرد و غبار را جذب می کنند.

زمان مناسب برای رانندگی در این نوع آب و هوا نزدیک صبح و بعد از شبنم صبحگاهی است؛ در طول روز، نور خورشید موجب گرم و روان تر شدن شن و ماسه ها می شود که رانندگی در این گونه شرایط دشوارتر است.

رانندگی در زمان طوفان شن:

1- شیشه اتومبیل خود را بالا ببرید و به آرامی به مسیر خود ادامه بدهید.

2- باد لاستیک را تا حدود SPI12 کاهش دهید.

3- به خاطر داشته باشید که فاصله اتومبیل از سطح زمین کاهش می یابد و باید مراقب بود که حتی یک تکه سنگ کوچک و یا هر شیء دیگر به اتومبیل و لاستیک شما برخورد نکند،در این صورت بدون هیچ گونه مشکلی می توانید به مسیر خود ادامه دهید.

4- فراموش نکنید به محض اینکه به محلی مناسب رسیدید  وضعیت تایرها را کنترل کنید؛ همچنین فشار هوا در لاستیک ها را دائماً کنترل کرده و میزان هوای آن را اندازه بگیرید ترجیحاً هنگامی که لاستیک ها سرد هستند این کار را انجام دهید.

5- بهترین و عمده ترین روش برای عبور از مناطقی شنی این است که بدون هیچ گونه تغییر در دنده ها به مسیر خود ادامه دهید. اگر وارد منطقه ای شنی شدید و سرعت خود را کم کردید، موقعیت خود را حفظ نمایید؛ زیرا با تغییر وضعیت امکان فرو رفتن در مکانی پر از شن و پر عمق افزایش می یابد.

6-در زمین های صاف با سرعت بیشتری حرکت کنید. با کاهش سرعت، دنده را تغییر دهید زیرا با این کار شتاب اتومبیل را حفظ خواهید کرد، چرخ های جلو را به سمت جلو ثابت نگه دارید تا مقاومت کاهش یابد. به محض اینکه شتاب کاهش یافت چرخ ها را از سمتی به سمت دیگر تغییر داده و به مسیر خود ادامه دهید.

7- اگر در همان ابتدا اتومبیل در شن فرو رفت، دنده عقب گرفته و به آرامی در مسیر اصلی خود قرار بگیرید. اگر این روش موثر واقع نشد،باید خودرو خود را جابه جا کنید. برای انجام این کار دنده عقب گرفته و با سرعت حرکت کنید سپس با استفاده از دنده عقب به مسیر خود ادامه دهید، با انجام اینکار اتومبیل شما جابه جا می گردد.

8- ترمز کردن در مناطق شنی باعث ایجاد تلی از شن در جلوی لاستیک شده و چه بسا باعث گیر کردن شما در شن می شود. همچنین در مناطق باتلاقی علاوه بر شکسته شدن لایه سخت زمین باعث فرورفتن چرخ ها در گل می شود؛ کاهش یا افزایش سرعت باید به آرامی و با صبر و حوصله انجام شود.

9-اگر قصد پیچیدن یا دور زدن دارید دایره دور زدن را تا آنجایی که امکان دارد بزرگ کنید، پیچیدن با دایره دور کوچک همان اثر ترمز کردن را برای چرخ های جلو دارد.

10-هنگامی که بوی سوختگی به مشام تان رسید، خودرو را خاموش نکنید، عملکرد موتور را تغییر داده و درپوش محافظ(کاپوت)را بردارید؛ اشیایی مانند کیسه و سنگ را که در افزایش اصطکاک لاستیک ها موثر است را در زیر چرخ ها قرار دهید.

11-در مکانی مناسب شن و ماسه ای که در بین چرخ ها گیر کرده است را تمیز کنید. بلافاصله توقف نکنید.تا زمانی که به یک زمین هموار و مساعد نرسیده اید، آهسته برانید.#

سرهنگ احمد پارسا، رئیس اداره اطلاع رسانی و افکار عمومی معاونت اجتماعی فرماندهی انتظامی استان سیستان و بلوچستان


انتهاي خبر // پایگاه خبری پلیس ایران

مشاهده خبر ارسال شده بعد



فهرست اخبار مرتبط


نظر شما درباره اين خبر

 


  • آخرین اخبار
  • پربیننده ترین
  • اخبار گوناگون